درآمدی بر دکترین بهداشت معنوی

بسمه تعالی

درآمدی بر دکترین بهداشت معنوی
مقدمه
وجود انسان ابعاد گسترده ای دارد و ابعادی که از استعداد رشد و شکوفایی برخوردارند. و نمی توان آنها را به خود واگذاشت. فکر، عواطف، ذائقه زیباشناسی، حتی جسم مادی ما نیاز به مراقبت و رسیدگی دارد. مراقبتی که عوامل آسیب زا را دفع کرده و عوامل شکوفایی بخش را جذب کند.
یکی از مهمترین ابعاد وجود انسان بعد معنوی است، که به خاطر اهمیتش بیش از سایر ابعاد وجود انسان نیاز به مراقبت و رسیدگی دارد. امروزه در جامعه جهانی آفات و تهدیدهای زیادی برای ساحت معنوی زندگی مردم پیدا شده است. آفاتی که روز به روز بیشتر می شود و شکوفایی معنوی افراد بیشتری را به خطر می اندازد.
در این نوشتار کوتاه دکترینی معرفی می شود که هدف آن بهبود وضعیت نابه سامان معنویت است و اکنون در ابعاد ملی طر ح می گردد اما بدون شک جامعه جهانی به این دکترین نیازمند است و هر چه زودتر آن را کشف کند و به کار گیرد، مردم کمتری از رشد معنوی محروم خواهند شد.

تعریف بهداشت معنوی
معنویت به ساده ترین بیان یعنی ارتباط با واقعیت هستی و این ارتباط جنبه های رفتاری، شناختی و عاطفی را در بر می گیرد. اندیشه بهداشت معنوی طرح شده است، تا ایمنی معنوی را افزایش و آسیب¬پذیری معنوی را کاهش دهد. عوامل آسیب زای معنوی در این اندیشه به طور کلی خرافات نامیده می¬شوند. خرافات ممکن است در شمار باورها و یا آیین¬ها و مناسک نمادینی باشد که عموم ادیان و جنبش های معنوی نمونه هایی از آن را در خود جای داده اند.
بنابراین بهداشت معنوی عبارت است از: شناخت و مهارت در بکار گیری عوامل تأمین کننده ایمنی معنوی و کاهش تأثیر عوامل آسیب¬زای معنوی در زندگی شخصی و در ارتباط با دیگران.
از آنجا که این اندیشه به حوزه عمل تعلق دارد، نظریه نیست، بلکه یک دکترین است. به همین علت تعریف بالا با رویکرد فرایندنگر ارائه شد تا ماهیت عملی این اندیشه را هرچه بهتر آشکار نماید. اگر چه این دکترین بر پای? مبانی روشنی استوار است که در شاخه های مختلف دانشی دسته بندی می شود.
مبانی انسان‌شناختی
مبانی انسان شناسی به نوبه خود به انسان شناسی فلسفی و انسان شناسی تاریخی تقسیم می شود.
مبانی انسان شناسی فلسفی: یکم، هویت انسان روح او است و تمام حقیقت وجودش به روح بستگی دارد.
دوم، روح انسان از خداست و به سوی او باز می گردد.
سوم، انسان ابدی است و هیچگاه نابود نخواهد شد.
چهارم، شناخت انسان از خود بسیار کم است و در زندگی معنوی خود نیاز به علم و هدایت خداوند دارد.

مبانی انسان شناسی تاریخی: یکم، انسان نیازمند به ارتباط شناختی، عاطفی و نمادین با واقعیت هستی است.
دوم، انسان هیچگاه بودن عناصری از دین و معنویت زندگی نکرده است.
سوم، دین و معنویت آشکارا آسیب های سهمگینی را به زندگی فردی و اجتماعی انسان وارد کرده است.
فهرست مبانی بهداشت روانی بیش از این است و در پایان تنها به عنواین کلی آن بسنده می کنیم.
مبانی معنویت‌شناختی
مبانی روانشناختی
مبانی دین شناختی
مبانی جامعه شناختی
مبانی الاهیاتی.

کلید واژه‌های دکترین بهداشت معنوی
هوش معنوی، پویایی معنوی، استقلال معنوی،‌ تجربه معنوی، شکوفایی معنوی (تعالی معنوی)، عقلانیت معنوی، کنجکاوی معنوی، بینش معنوی،‌ نوآوری معنوی، زندگی معنوی، انرژی معنوی (نشاط معنوی)، هدایت معنوی، نیازهای معنوی، هیجانات معنوی، خودشناسی معنوی، خودسازی معنوی، ارتباط معنوی، دنیای معنوی، انگیزه معنوی، سلامت معنوی، حکومت معنوی، سیاست‌‌گذاری معنوی، غایت‌نگری معنوی، پیامدنگری معنوی، نهاد معنویت، کنش معنویت‌بنیاد، نمادهای معنوی، تبادل معنوی، کنترل معنوی، نظم معنوی، حقوق معنوی شهروندان، پایداری معنوی، هنجار دهندگاه معنوی، مؤسسات معنوی، آموزش معنوی، بلوغ معنوی، روشنگری پیش‌گیرانه، مراحل رشد معنوی،‌ یادگیری معنوی،
آسیب‌های معنوی، آسیب‌زایی معنوی، ساختارهای اجتماعی ضد معنوی، هنجارهای ضد معنوی، ایستایی معنوی، هیستری معنوی، ناهنجاری معنوی، تخلیه انرژی معنوی،‌ انحرافات معنوی، هیجان‌زدگی معنوی، فریبکاری معنوی، خودفریبی معنوی، وابستگی معنوی، ابزارانگاری معنویت، تباهی معنوی، بحران معنویت فردی، بحران معنویت اجتماعی، تزلزل معنوی، بی‌‌هنجار معنوی جامعه، هرج و مرج معنوی، عقب‌ماندگی معنوی فرد، عقب‌ماندگی معنوی جامعه، طبقه‌بندی انحرافات معنوی، بیماری معنوی، جرایم معنوی، خودآزاری معنوی، سرگردانی معنوی، یأس معنوی، چند شخصیتی معنوی، تنیدگی معنوی، وسواس معنوی،‌ انزواطلبی معنوی افراطی،