تفکر شیعی مبتنی بر ولایت پذیری نقش مهمی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت/شبکه اطلاع رسانی روحانیت انتقال دهنده سریع پیام های امام بود

 

استاد حوزه و دانشگاه در گفتگو با قدس آنلاین:

تفکر شیعی مبتنی بر ولایت پذیری نقش مهمی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت/شبکه اطلاع رسانی روحانیت انتقال دهنده سریع پیام های امام بود.

 به گزارش قدس آنلاین، بی گمان نقش تعیین کننده رهبری یک روحانی آگاه به نام امام خمینی (ره) در سرآغاز نهضت مردمی ایران بر ضد حکومت شاهنشاهی در۱۵ خرداد۴۲ نشان دهنده عظمت جایگاه علماء و نخبگان روحانی در بین عوام و خواص است. امام (ره) به عنوان یک مرجع مسلّم تقلید هدایت و راهبری نهضت عظیم اسلامی ملت ایران را به عهده گرفت و این هدایت را با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و تثبیت نظام جمهوری اسلامی تکمیل نمود.

دستگیری، شکنجه، آزار و اذیت و در نهایت، شهادت برخی از یاران صمیمی امام از سوی رژیم دیکتاتوری پهلوی چالش هایی را متوجه رهبری روحانیت نمود اما این چالش ها هرگز موجب ایستایی و رخوت رهبری آنان نشد، چرا که در بهمن ۱۳۵۷ رهبری چندین ساله نهضت مردم ایران توسط روحانیت آگاه موجب سقوط سلطنت ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران شد.حجت الاسلام و المسلمین دکتر حمید رضا مظاهری سیف استاد حوزه و دانشگاه نقش روحانیت را در پیروزی انقلاب اسلامی در گفتگو با قدس آنلاین تبیین می کند.

-با توجه به اینکه غیر از روحانیت گروه ها و جریانهای سیاسی دیگری هم در مبارزه با شاه پیشتاز بودند امانقش روحانیت از تمامی این جریانها پررنگ تر است به نظر شما روحانیت در پیروزی انقلاب اسلامی از چه جایگاهی برخوردار است؟

مسلما  روحانیت و مرجعیت با محوریت حضرت امام خمینی (ره) در پیروزی انقلاب اسلامی نقش  برجسته ای دارد به طوری که به فرموده مقام معظم رهبری انقلاب اسلامی ایران بدون نام امام خمینی در هیچ جای جهان شناخته شده نیست. مسلما آنچه که به روحانیت و مرجعیت رسمیت و مقبولیت خاصی می بخشید مزیت عمده تفکر آنها نست به دیگر تفکرهای انتقادی از رژیم پهلوی بود.

با آنکه علاوه بر روحانیت به رهبری حضرت امام گروهی از روشنفکران غرب گرا و شرق گرایی که با اندیشه سوسیالیستی و کمونیستی به تغییر وضع موجود کشورمی اندیشیدند و از وضعیت دیکتاتوری حاکم بر کشور و نظام شاهنشاهی که برپایه استبداد استوار بود رضایت نداشتند و این گروه نیز به تحولات خاص خود و برچیدن حکومت پهلوی می اندیشیدند اما این دو گروه اعم از روشنفکران غرب گرا و شرق گرای وابسته به نظام کمونیستی و مارکسیستی در مقابل روحانیت حرفی برای گفتن نداشتند و در فرآیند انقلاب اسلامی ایران توانستند نقش موثری را ایفا کرده و رهبری مردم رابر عهده بگیرند .

در واقع مردم از پذیرش این دو اندیشه سر باز زده و آنها را هرگز به عنوان رهبران انقلاب نپذیرفتند.یکی از دلایل عدم اقبال مردم به گروه های یاد شده  توجه به اسلام و آموزه های اسلامی است.با توجه به اینکه در سالهای قبل از انقلاب رسانه ها همانند امروز چندان توسعه یافته نبودند هنگامی که  مرجعی همچون حضرت امام در قم سخنرانی می کرد  و پیامهای ایشان در کمتر از چند ماه   در سراسر کشور پخش می شد ومبلغانی که در مراسم های مختلف مذهبی به تنویر افکار عمومی می پرداختند به عنوان سفیران امام پیام های ایشان را به مردم منتقل می کردند از آن سو  اگر روشنفکری در تهران سخنی می گفت از سیستم اطلاع رسانی خاصی برخوردار نبود تا بتواند حرفهایش را به گوش مردم برساند .

بنابراین  شبکه فعال روحانیت جامعه  یکی از مزیت هایی است که روحانیت و مرجعیت توانستند با اتکا به آن  در پیروزی انقلاب اسلامی نقش ویژه ای را ایفا نمایند .حتی زمانی که امام در نجف و در فرانسه اقامت داشتند پیام های ایشان بعد از رسیدن به قم وارد شبکه اطلاع رسانی روحانیت می شد و مبلغان به سرعت پیام امام را در سراسر کشور منتشرمی کردند با اینکه امام رسانه خاصی نداشت اما حضور روحانیون فعال، به انتقال سینه به سینه پیام حضرت امام کمک می کرد تا مردم رسالت و برنامه های عملیاتی خود را دریافت نمایند و نقش خود را در فرآیند مبارزات با حکومت پهلوی ایفا نمایند .

-به هر حال گروه های سیاسی ضد رژیم پهلوی هم از امکانات خاص خود برخوردار بوده اند به نظر شما مزیت روحانیون بر دیگر جریانهای سیاسی مخالف شاه در چه عواملی بروز پیدا کرده است؟

اگر بخواهیم بر فرض مثال شبکه اطلاع رسانی خاصی را برای روشنفکران همانند شبکه پیام رسانی روحانیون متصور شویم در این صورت هم باید اذعان داشت پیام های آنها با فرهنگ مردم سازگاری نداشت و اگر روشنفکران از طریق برخی از مطبوعات ،جلسات یا سخنرانی ها موفق می شدند سخنان خود را به گوش مردم برسانند فرهنگ مردم ایران پذیرای سخنان،آرمانها و ارزشهای مطرح شده آنها نبود .

با توجه به تدینی که در فرهنگ ایرانی وجود داشت اگر پیامی براساس ارزشهای دینی مطرح می شد به خوبی آن را پذیرفته و برای تحقق آرمانهای دینی و معنوی جان فشانی هم می کردند اما هنگامی که جریان های روشنفکری وارد ارتباطات مردمی می شدند از توانایی جذب مردم برخوردار نبودند و از جهت دهی به افکار عمومی ناتوان بودند .بنابراین این توفیق به جهت مزیت دومی که روحانیت ازآن برخوردار بود که همان توجه مردم به فرهنگ دینی بود از گروه های روشنفکری سلب می شد.

مسلما انس و الفت مردم با ارزشهای دینی و درونی کردن آن یکی از مواردی بود که توانست مردم را در کنار هم بسیج نماید تا برای تحقق نظام دینی از هر چه که دارند مایه بگذارند .بنابراین حضرت امام و مرجعیت و روحانیت از ظرفیت و خواست دینی مردم به صورت هوشمندانه استفاده کرده تا در نهایت انقلاب اسلامی را در ایران به پیروزی می رسانند

-به نظر شما نهادهای مذهبی چون مسجد و هیات مذهبی در توسعه موفقیت های انقلاب اسلامی از چه جایگاهی برخوردار بوده است؟

-یکی از عواملی که بر پیروزی انقلاب اسلامی تاثیر گذاشته پایگاه های مهمی است که روحانیت در آن مردم را به مبارزه و تلاش جهت براندازی رژیم پهلوی دعوت می کردند این پایگاه ها که اعم از مساجد ،تکایا و هیئت های مذهبی می باشد در فرهنگ اسلامی و بالخص شیعی از اهمیت بسیاری در بسیج مردمی برخوردارند.

روشنفکران فقط در محیط های دانشگاهی امکان حضور و بروز داشتند و از این راه می توانستند تعدادی دانشجو را با خود هم نوا کنند یا در دیگر محافلی چون  دفاتر روزنامه ها و جلسات خانگی فقط می توانستند تعداد کمی  از مردم را با خود همراه کنند بنابراین این گروه در قیاس با شبکه گسترده نهادهای دینی در قالب مساجد ،هیات ها و محافل مذهبی همچون جلسات قرآن حرفی از امتیاز خاصی برخوردار نبودند و از ظرفیت خاصی که بتواند با نیروهای مردمی دیندار و علاقه مند به اجرای قوانین اسلامی برابری کند بی بهره بودند .بنابراین حوزه علمیه قم ،مراجع و روحانیت و حضرت امام با برخورداری از نیروی انسانی مبلغان سراسر کشور از ظرفیت های نهادی جامعه استفاده مطلوبی را به عمل آوردند.

-با توجه به اینکه در ان زمان اکثریت روحانیت و مراجع عظام رویکرد قابل قبولی به امام خمینی و برنامه های مد نظر ایشان داشتند لطفا بفرمایید چه عاملی موجب می شود همه مراجع و روحانیت یکصدا آرمانهای امام را آرمان خود بدانند؟

 درکنار تمامی مطالب فوق می توان به مهمترین عامل موفقیت در پیروزی انقلاب اشاره کرد که چیزی جز نرم افزار تفکر شیعی نبود شاید هیچ یک از مزیت های اشاره شده به اندازه این مورد در شکل گیری انقلاب اسلامی تاثیر گذار نبوده است .

تفکر شیعی مبتنی بر ولایت پذیری نقش مهمی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت.هنگامی که جامعه مذهبی ایران  به انقلاب و تحول مذهبی علاقه مند بود همه به این مساله اذعان داشتند که باید به کانونی در بین مراجع تکیه کنند که از مابقی روحانیون سرآمد و باتقوا تر باشد که یقینا آن شخص کسی جزحضرت امام نبود و همه با آگاهی کامل و اطاعت قلبی از برنامه های حضرت امام تبعیت می نمودند.

در ابتدای راه تکلیف مردم روشن بود حتی در خود حوزه علمیه قم و در بین سایر مراجع هم این آگاهی وجود داشت که هنگامی که مرجع فقیدی در امور اجتماعی وارد می شود و به عبارتی بسط ید پیدا می کند و مردم به او اقتدا می کنند مابقی مراجع هم می بایست از ایشان تبعیت کنند و قالب مراجع و فقهای حوزه علمیه قم امام خمینی را به عنوان رهبر و ولی فقیه زمان پذیرفته و از ایشان حمایت می کنند و بزرگانی همچون آیت الله مدنی درباره امام فرمودند:بنده احساس وظیفه می کنم که خود را زیر پای این مرد(حضرت امام خمینی )بگذارم تا ایشان بالا بروند زیرا پرچم اسلام در دستان ایشان است.بنابراین چنین نگرش ولایت پذیری که در تفکر شیعی وجود دارد و مردم و روحانیون به آن معتقد و پایبند بودند به مرحله ای می رسد که مردم و روحانیت در رهبری انقلاب اسلامی دچار شبهه نشده و یکپارچه از حضرت امام حمایت نمایند به طوری که جریان های روشنفکری شرق گرا و غرب گرا احساس می کنند اگر از این غافله عقب بمانند وبا رهبری حضرت امام مخالفت کنند عملا به حاشیه رانده می شوند از این رو آنها هم به گروه های مردمی حامی امام می پیوندند .

-آیا می توان مدعی شد یکی از عمده ترین دلایل پیروزی انقلاب اسلامی ایران توجه مردم به مبارزه با ظلم وستم است که  در فرهنگ تشییع مبارزه با ظللم و ظالم از جایگاه ویژه ای برخوردار است؟

-یکی از مسائلی که در تفکر شیعی از اهمیت و جایگاه والایی برخوردار است موضوع ظلم ستیزی است .

برجسته ترین شخصیت شیعی در ظلم ستیزی امام حسین (ع) است که هرگز زیر بار ظلم نرفت و در این راه از جان خود و فرزندان  ویارانش مایه گذاشت وبا قیام خونین به جهانیان و آزادگان جهان آموخت هرگز نباید به ظلم تن داد و فرهنگ ظلم ستیزی در آموزه های دینی تشییع به مردم ایران آموخته بود که نباید در مبارزه با ظلم تردید کننند .

بنابراین مردم با توسل به این فرهنگ حاضر به حضور نظام شاهنشاهی حتی با محدود شدن و مشروط شدن و پررنگ تر شدن نقش مجلس موافق نبودند زیرا در تفکر شیعی افکار خنثی کننده و انرژی سوز جایگاهی ندارد و مردم با نیرو انرژی بالایی و بدون هر گونه تردیدی به صورت شفاف برای براندازی نظام ظالمانه شاهنشاهی حرکت کردندو نقش امام را در رهبری این جریان به طور کامل پذیرفتند.

می توان گفت روحانیت و مرجعیت با استفاده از فرهنگ شیعی و آموزه های اسلامی توانستند از تمامی ظرفیت ها وامکانات در تحقق پیروزی انقلاب اسلامی بهره مند شوند و حضرت امام وسایر روحانیون و مراجع از تمامی مزیت ها استفاده نمودند و انقلاب اسلامی را با توکل برخداوند متعال به پیروزی رساندند.